Wiosenne nasadzenia.

Wiosna to dobry czas na sadzenie drzew i krzewów, szczególnie tych oferowanych z odkrytym systemem korzeniowym. Generalnie w ogrodach działkowych lepszym terminem na sadzenie jest czas od II połowy października do połowy listopada, gdyż rośliny posadzone jesienią i obficie podlane, od następnej wiosny wcześniej rozpoczynają wegetację. Istnieje jednak ryzyko, że zanim świeżo wkopane drzewa dobrze ukorzenią się, w przypadku szybkiego nadejścia mrozów mogą przemarznąć i nie przyjąć się. Sadzenie wiosenne zmniejsza ryzyko przemarznięcia, roślina ma więcej czasu na rozrost korzeni i porządną adaptację w gruncie przed nadchodzącą zimą.

Jak co roku o tej porze nie tylko w gospodarstwach szkółkarskich i profesjonalnych sklepach ogrodniczych, ale również na targach miejskich, giełdach, czy nawet w dyskontach spożywczych, pojawiają się w sprzedaży rozmaite drzewka i krzewy owocowe. Pamiętajmy, że zaopatrując się w materiał szkółkarski u wykwalifikowanych producentów może wydamy nieco więcej środków z domowego budżetu, za to możemy być bardziej pewni co do wysokiej jakości zakupionych roślin. Czy warto zatem skorzystać z oferty popularnych „marketów”, które zachęcają nas zazwyczaj znacznie niższymi cenami, dużym wyborem odmian i kolorowymi opakowaniami? Zdecydowanie tak, należy jednak zwrócić szczególną uwagę na podstawowe kwestie świadczące o kondycji oferowanego materiału.

Drzewka trzeba dokładnie obejrzeć. Interesujący nas egzemplarz musi być żywy, najlepiej z 3-5 zdrowymi pędami bocznymi na wysokości 50-60 cm od szyjki korzeniowej i z wykształconym jednym, wyraźnym przewodnikiem. Często w sprzedaży oferowane są drzewka nierozgałęzione, z jednym prostym pędem. Takie jednoroczne nierozgałęzione okulanty też są dobre, jednak trzeba pamiętać, że nieco później wejdą nam w okres owocowania, gdyż odpowiednim cięciem musimy poświęcić im 1-2 lata na utworzenie podstaw korony. Okulanty rozgałęzione, szczepione na podkładkach półkarłowych lub karłowych, powinny zacząć owocować już w 2-3 roku po posadzeniu. Pąki liściowe i kwiatowe na pędach powinny być jędrne, nieuszkodzone, niewyłamane. Jeśli drzewko nie jest oferowane w donicy czy z bryłą ziemi, możemy wizualnie ocenić kondycję jego korzeni. Dobrze, gdyby korzenie były jasne i sprężyste, w miarę symetryczne rozgałęzione i żeby było ich kilka. Nie powinny być przesuszone, pomarszczone i połamane. Przed posadzeniem drzewka z odkrytym systemem korzeniowym dobrze jest umieścić je na kilkanaście godzin w wiadrze z wodą, aby korzenie nabrały jędrności. Przed sadzeniem korzenie można delikatnie przyciąć w celu pobudzenia ich wzrostu, szczególnie jeśli są zbyt długie i mogą podwinąć się przy sadzeniu.

Wszystkie drzewka i krzewy znajdujące się w sprzedaży detalicznej powinny posiadać etykiety. Oznakowanie materiału szkółkarskiego jest podstawowym i szczegółowym źródłem informacji o tym materiale, a także podstawą do reklamacji. Wprowadzany do obrotu materiał szkółkarski roślin sadowniczych kategorii elitarny lub kwalifikowany zaopatrzony jest w urzędową etykietę, zawierającą również paszport roślin, która w widoczny sposób umieszczona jest na roślinach lub częściach roślin lub na opakowaniu, wiązce lub pojemniku.

Dla materiału najwyższej jakości, w kategorii elitarny w stopniu przedbazowy (PB) i bazowy (B) jest to etykieta w kolorze białym z fioletowym ukośnym paskiem i biała. W kategorii kwalifikowany (C) etykieta ma kolor niebieski lub czerwony, w zależności od liczby rozmnożeń. Etykieta w kolorze pomarańczowym świadczy o badaniu roślin pod kątem obecności wirusów, etykiety w kolorze zielonym czy żółtym lub rozmaite inne etykiety oznaczają materiał CAC (Conformitas Agraria Communitatis) – materiał zgodny z normami wspólnotowymi, ale niższej kategorii niż kwalifikowany (mniej rygorystyczne badania zdrowotne).  Informacje znajdujące się na urzędowej etykiecie to m. in. unikalny numer dostawcy w ewidencji prowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, oznaczenie kraju pochodzenia, nazwa gatunku w języku polskim i łacińskim, nazwa odmiany, podkładki, kategoria lub stopień kwalifikacji, rok dokonania oceny, ilość i wiek, numer etykiety. Do materiału szkółkarskiego CAC dołącza się także paszport roślin. Kolory urzędowych etykiet dla poszczególnych kategorii i stopni kwalifikacji materiału szkółkarskiego, szczegółowe informacje jakie znajdują się na etykiecie urzędowej oraz szkółkarskim dokumencie towarzyszącym, a także treść informacji zamieszczanych na szkółkarskim dokumencie dostawcy są określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 1 kwietnia 2020 r. (poz. 620).

http://piorin.gov.pl/files/userfiles/giorin/wn/prawo/rozporzadzenia/etykiety_szkolkarskie_2020.pdf

Warto kupować drzewka z etykietami urzędowymi (biała, niebieska), ponieważ dają one pewność, że materiał jest przebadany na obecność wirusów i chorób kwarantannowych. Na drzewkach i krzewach owocowych oferowanych w obrocie detalicznym i dostępnych w sklepach i rozmaitych dyskontach stosowane są zazwyczaj etykiety zróżnicowane o rożnych kształtach, na których podane są podstawowe informacje o gatunku, odmianie i ogólnym pokroju. Etykiety takie zazwyczaj zawierają również oznaczenia graficzne instruujące o wymogach siedliskowych danej rośliny, sposobie sadzenia, terminie kwitnięcia i okresie owocowania.

Jeśli nabyliśmy już porządnej jakości materiał, to następnym i chyba najważniejszym etapem sadzenia jest przygotowanie stanowiska i gleby. Nawet elitarny materiał szkółkarski nie poradzi sobie w nieodpowiednim i źle przygotowanym miejscu. Bierzemy pod uwagę nasłonecznienie stanowiska, wilgotność i odczyn gleby. Wykopany dołek powinien być ok. dwukrotnie większy od bryły korzeniowej. Rośliny sadzimy zazwyczaj na takiej samej głębokości jak rosły wcześniej. Drzewka owocowe można sadzić 2-3 cm głębiej niż rosły w szkółce, jednak miejsce okulizacji zawsze powinno być ponad powierzchnią gleby. W przypadku okulizowanych róż miejsce szczepienia powinno znajdować się 3-5 pod powierzchnią gruntu. Świeżo posadzony krzew róży powinien być delikatnie okopczykowany, tak by z kopczyka wystawały pędy. Podobnie agrest i porzeczki w formie krzaczastej powinny być sadzone kilka cm głębiej niż rosły dotychczas. Po ustawieniu rośliny w dołku zasypujemy korzenie lub bryłę ziemią i ugniatamy, aby usunąć wokół korzeni puste przestrzenie. Posadzoną roślinę koniecznie bardzo obficie podlewamy. Wokół pnia lub krzewu dobrze jest uformować misę, która będzie zatrzymywać nam wodę w zasięgu korzeni. Rozłożenie pod rośliną warstwy ściółki z kompostu, zrębków lub kory ograniczy parowanie wody i rozrost chwastów. Przez pierwsze 2-3 lata od posadzenia młodych drzew nie stosujemy intensywnego nawożenia nawozami mineralnymi. Młode rośliny możemy zasilać kompostem lub granulowanym obornikiem.

Po posadzeniu drzew owocowych ich cięcie należy ograniczyć do niezbędnego minimum. Jeśli jest sporo pędów od samego dołu, podkrzesujemy pień na ok. 50-60 cm od ziemi. Skracamy przewodnik na wysokości ok. 50 cm nad ostatnim bocznym rozgałęzieniem, skracamy pędy boczne na ok. ¾ długości pędu. Pamiętajmy, że silne cięcie młodych drzewek opóźnia ich wejście w okres owocowania. Przy formowaniu koron cięcie dobrze jest zastąpić odginaniem pędów do pozycji poziomej za pomocą obciążników, klamer lub sznurka. Takie postępowanie sprzyja szybszemu wytworzeniu krótkopędów i szybszym wejściem drzewa w okres owocowania.

Opracował: Instruktor ds. ogrodniczych Paweł Lichwała

Źródła: PIORiN, e-Sadownictwo, wydawnictwo „działkowiec”

Zdjęcia: Paweł Lichwała, PIORiN, wydawnictwo „działkowiec”